Elk vak heeft zijn eigen taal
De AI-woordenlijst
Vijftig AI-begrippen uitgelegd zoals je het aan je buurman zou uitleggen. Geen definities op definities. Elk begrip heeft een concreet voorbeeld en een koppeling naar een relevante AI-fix waar dat van pas komt.
50 begrippen
Kunstmatige intelligentie
BasisconceptenSoftware die taken uitvoert waarvoor normaal menselijk denken nodig is, zoals tekst schrijven, vragen beantwoorden of afbeeldingen herkennen.
Machine learning
BasisconceptenEen manier om AI te trainen door het duizenden voorbeelden te tonen, zodat het zelf patronen leert herkennen. De AI krijgt geen regels maar voorbeelden.
Taalmodel (LLM)
BasisconceptenEen AI die gespecialiseerd is in taal. Het kan tekst lezen, begrijpen en schrijven. LLM staat voor Large Language Model.
Generatieve AI
BasisconceptenAI die nieuwe inhoud maakt, zoals tekst, afbeeldingen, muziek of video. Het genereert iets wat er nog niet was.
Algoritme
BasisconceptenEen reeks stappen die een computer volgt om een probleem op te lossen. Vergelijk het met een recept: stap voor stap naar het resultaat.
Neuraal netwerk
BasisconceptenHet systeem waarmee AI leert, geïnspireerd op de werking van het menselijk brein. Bestaat uit lagen van verbonden knooppunten die informatie doorgeven.
Trainingsdata
BasisconceptenDe verzameling teksten, afbeeldingen of andere informatie waarop een AI is getraind. Hoe meer en betere data, hoe capabeler de AI.
Hallucinatie
BasisconceptenWanneer een AI iets verzint dat niet klopt maar het zelfverzekerd presenteert als feit. De AI liegt niet bewust maar gist verkeerd.
Context
BasisconceptenDe informatie die je meegeeft in een gesprek met AI. Hoe meer relevante context je geeft, hoe beter het antwoord.
Token
BasisconceptenDe kleinste eenheid waarmee een AI tekst verwerkt. Ruwweg één woord of een deel van een woord. AI-modellen hebben een limiet op het aantal tokens per gesprek.
ChatGPT
Tools & ModellenDe bekendste AI-chatbot ter wereld, gemaakt door het Amerikaanse bedrijf OpenAI. Je typt een vraag of opdracht en ChatGPT antwoordt in gewone taal.
Claude
Tools & ModellenEen AI-assistent van Anthropic, een Amerikaans bedrijf gericht op veilige AI. Bekend om genuanceerde en doordachte antwoorden, vooral bij schrijftaken.
Gemini
Tools & ModellenDe AI van Google, ingebouwd in Gmail, Google Docs en Google Zoeken. Voor mensen die al met Google werken de meest toegankelijke AI.
GPT-4o
Tools & ModellenHet krachtigste model van OpenAI, beschikbaar in ChatGPT. Kan tekst, afbeeldingen en geluid verwerken in één gesprek.
Copilot
Tools & ModellenDe AI-assistent van Microsoft, geïntegreerd in Windows, Word, Excel en Outlook. Toegankelijk via je Microsoft-account.
DALL-E
Tools & ModellenEen AI van OpenAI die afbeeldingen genereert op basis van een tekstomschrijving. Beschikbaar via ChatGPT.
Midjourney
Tools & ModellenEen populaire AI voor het genereren van artistieke en realistische afbeeldingen. Staat bekend om visueel hoogwaardige resultaten.
Perplexity
Tools & ModellenEen AI-zoekmachine die vragen beantwoordt en direct de bronnen vermeldt. Handiger dan Google voor complexe vragen.
NotebookLM
Tools & ModellenEen gratis Google-tool waarmee je je eigen documenten uploadt en er vragen over kunt stellen. Ideaal voor grote hoeveelheden tekst.
API
Tools & ModellenEen technische verbinding waarmee twee applicaties met elkaar communiceren. Voor AI: de manier om een AI-model in een eigen app of workflow te integreren.
Prompt
PromptingDe tekst die jij typt om AI een opdracht te geven. De kwaliteit van je prompt bepaalt grotendeels de kwaliteit van het antwoord.
Prompt engineering
PromptingDe vaardigheid van het schrijven van effectieve prompts. Geen programmeerkennis nodig, wel oefening en inzicht.
Systeemprompt
PromptingEen instructie die je aan het begin van een gesprek geeft om het gedrag van AI voor het hele gesprek te bepalen.
Rol geven
PromptingAI vertellen wie het moet zijn voordat je een vraag stelt. Dit geeft de output een specifieke toon, stijl of expertise.
Context meegeven
PromptingRelevante achtergrond toevoegen aan je prompt zodat AI beter begrijpt wat je nodig hebt en waarom.
Voorbeelden geven
PromptingConcrete voorbeelden toevoegen aan je prompt om AI te laten zien wat je bedoelt. Werkt beter dan lange beschrijvingen.
Itereren
PromptingJe prompt aanpassen op basis van het antwoord dat AI geeft, totdat je krijgt wat je nodig hebt. AI werkt het best als je het bijstuurt.
Temperatuur
PromptingEen instelling die bepaalt hoe creatief of voorspelbaar de AI reageert. Hogere temperatuur is creatiever, lagere temperatuur is consistenter.
Contextvenster
PromptingDe maximale hoeveelheid tekst die een AI in één keer kan verwerken en onthouden. Vergelijk het met het werkgeheugen van een mens.
Output
PromptingHet antwoord of resultaat dat AI produceert op jouw prompt. Controleer output altijd op fouten of onnauwkeurigheden.
AI-assistent
Praktisch gebruikEen AI-tool die je helpt bij dagelijkse taken via een gespreksvorm. ChatGPT, Claude en Gemini zijn voorbeelden.
Automatisering
Praktisch gebruikHet laten uitvoeren van herhaalde taken door software, zodat jij er geen tijd aan hoeft te besteden.
Workflow
Praktisch gebruikEen reeks stappen die je regelmatig doorloopt om een taak af te ronden. AI kan helpen om die stappen te versnellen of over te nemen.
AI-agent
Praktisch gebruikAI die zelfstandig meerdere stappen achter elkaar uitvoert om een doel te bereiken, zonder dat jij elke stap hoeft aan te sturen.
Samenvatten
Praktisch gebruikEen lange tekst inkorten tot de kern, zodat je de belangrijkste informatie behoudt zonder alles te hoeven lezen.
Transcriptie
Praktisch gebruikGesproken woord omzetten naar geschreven tekst. AI kan dit automatisch doen van opnames of live gesprekken.
Multimodaal
Praktisch gebruikAI die meerdere soorten informatie tegelijk kan verwerken, zoals tekst, afbeeldingen, geluid en video.
Integratie
Praktisch gebruikAI koppelen aan apps en tools die je al gebruikt, zodat je er direct in kunt werken zonder te wisselen van programma.
No-code AI
Praktisch gebruikAI-tools gebruiken zonder te hoeven programmeren. Bedoeld voor iedereen, niet alleen voor ontwikkelaars.
Voice AI
Praktisch gebruikAI die instructies via spraak ontvangt en antwoordt met gesproken tekst. De spraakfunctie van ChatGPT is een bekend voorbeeld.
Bias
VeiligheidVooringenomenheid in AI-output die ontstaat doordat de trainingsdata niet representatief was. AI neemt bestaande ongelijkheid soms over.
Deepfake
VeiligheidEen nep-video, foto of audiofragment gemaakt met AI, waarbij iemand iets lijkt te zeggen of doen wat nooit is gebeurd.
Privacyrisico
VeiligheidHet gevaar dat gevoelige informatie die je in AI-tools invoert, wordt opgeslagen of gebruikt voor verdere training.
Auteursrecht en AI
VeiligheidDe juridisch nog onopgeloste vraag over wie eigenaar is van door AI gegenereerde inhoud en of AI mag worden getraind op beschermd materiaal.
GDPR en AI
VeiligheidDe Europese privacywet stelt eisen aan hoe AI-systemen omgaan met persoonsgegevens van Europeanen.
Jailbreaking
VeiligheidHet proberen om AI via slimme formuleringen te omzeilen, zodat het toch doet wat het normaal weigert.
Verantwoorde AI
VeiligheidAI gebruiken op een manier die eerlijk, transparant en veilig is, met oog voor de impact op anderen.
Fact-checking
VeiligheidHet controleren van AI-output op juistheid. Altijd nodig, want AI maakt fouten en verzint soms informatie.
Digitale geletterdheid
VeiligheidDe vaardigheid om AI en digitale tools kritisch en effectief te gebruiken. Weten wat AI wel en niet kan.
Menselijk toezicht
VeiligheidDe afspraak dat een mens altijd de uiteindelijke beslissing neemt, ook als AI een aanbeveling doet.